OMO chỉ giúp “giảm sốc” thanh khoản ngắn hạn
Trong báo cáo vĩ mô mới công bố, Chứng khoán Rồng Việt (VDSC) cho rằng, áp lực thanh khoản trong hệ thống ngân hàng những tháng đầu năm 2026 không chỉ đến từ các yếu tố bên ngoài như mặt bằng lãi suất cao của Fed hay áp lực tỷ giá, mà nguyên nhân cốt lõi vẫn là sự mất cân đối giữa huy động và tín dụng. Đây là yếu tố chính khiến thanh khoản hệ thống căng thẳng và mặt bằng lãi suất duy trì ở mức cao.
Trong bối cảnh đó, thị trường liên ngân hàng liên tục xuất hiện những đợt biến động mạnh về lãi suất, đặc biệt ở kỳ hạn qua đêm. Để ổn định thị trường, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đã phải thường xuyên sử dụng nghiệp vụ thị trường mở (OMO) nhằm điều tiết thanh khoản ngắn hạn.
Riêng trong tháng 5/2026, NHNN đã có ba tuần liên tiếp hút ròng thanh khoản qua kênh OMO, khiến lượng vốn lưu hành giảm từ khoảng 320.000 – 330.000 tỷ đồng xuống dưới 290.000 tỷ đồng trước khi chuyển sang hỗ trợ ròng trở lại trong tuần cuối tháng. Trong tuần từ ngày 25-29/5, NHNN bơm ròng hơn 30.700 tỷ đồng, đưa tổng dư nợ OMO lưu hành lên khoảng 332.000 tỷ đồng vào cuối tháng.
Diễn biến này được phản ánh rõ trên thị trường liên ngân hàng khi lãi suất cho vay qua đêm dao động quanh mức 5-6% trong ba tuần đầu tháng, trước khi tăng lên vùng 7-7,6% vào cuối tháng do áp lực thanh khoản cuối kỳ.
Tuy nhiên, nhìn ở góc độ dài hơn, VDSC cho rằng dư địa hỗ trợ thanh khoản thông qua OMO đang thu hẹp dần. Quy mô OMO lưu hành đã giảm từ mức đỉnh khoảng 450.000 tỷ đồng xuống còn khoảng 330.000 tỷ đồng. Điều này phản ánh việc nhiều ngân hàng đã sử dụng gần hết hạn mức cầm cố tài sản để tiếp cận nguồn vốn từ NHNN, trong khi khả năng vay theo hình thức tín chấp bị hạn chế bởi các quy định về an toàn vốn.
Bên cạnh đó, tình trạng lợi suất nắm giữ trái phiếu Chính phủ không còn hấp dẫn (carry âm) cũng khiến nhiều ngân hàng thương mại giảm quy mô nắm giữ trái phiếu, qua đó làm suy giảm nguồn tài sản đủ điều kiện tham gia các giao dịch OMO.